Grecja

9AKROTIRI
Santorin (oficjalnie Thira, dawniej Theia), najdalej na południe położona wyspa archipelagu Cykladów, jest dzięki czynnemu wulkanowi i wspaniałym odkryciom archeologicznym atrakcyjnym celem dla turystów. Natomiast Akrotiri (Akletirion) to nazwa miasta z czasów kul-lury egejskiej, odkopanego tu przez archeologów, zwanego też „greckimi Pompejami". Dzisiejszy kształt wyspy jest wynikiem niszczycielskiego wybuchu wulkanu sprzed 3500 lat, który rozerwał okrągłą dawniej wyspę. Niektórzy badacze dopatrują się związku zagłady Thiry z zaginięciem legendarnej Atlantydy, potężnego państwa na wyspie, które wskutek powodzi i trzęsienia ziemi w ciągu nocy pogrążyło się w morzu. Legenda ta zachowała się w dziełach Platona.

Wykopaliska z Akrotiri
Grecki archeolog prof. Spyrfdon Marina-los (zm. 1974), który już przed II wojną
światową prowadził wykopaliska na Krecie, powiązał legendę Atlantydy z upadkiem państwa minojskiego na odległej o ok. 100 km Krecie. Ze względu na czasową zbieżność częściowej zagłady wyspy Thera z legendarną katastrofą Atlantydy, nie wykluczono możliwości skojarzenia tej wyspy z mityczną Atlantydą. Nie jest pewne, czy ten mit był kiedyś rzeczywistością, czy też odwrotnie - Platon obrał katastrofę Thiry za temat swojej legendy. Tym niemniej, dopóki Evans nie dokonał odkrycia słynnego pałacu w Knossos na Krecie, uważano jego istnienie za mit.
Profesor Marinatos przystąpił w tym miejscu do wykopalisk, aby udowodnić swoją teorię, że wybuch wulkanu Thera spowodował zagładę państwa minojskiego na Krecie. Już w końcu XIX w. na wyspie odsłonięto miasto ptolemejskie, a dzisiejsze Kamai dzięki odnalezionej inskrypcji zidentyfikowano jako port Oia antycznej wyspy Thera. Niemiecki archeolog R. Zahn rozpoczął poszukiwania w pobliżu Akrotiri i odkrył pewne zabytki prehistoryczne. Marinatos założył istnienie prehistorycznej osady z przyczyn geograficznych po przeciwległej stronie Krety; Akrotiri byłby dla kreteńs-kich żeglarzy idealnym portem, a więc musiałaby tu istnieć znacząca miejscowość portowa - w Akrotiri, na południu wyspy Santorin. 25 maja 1967 Marinatos rozpoczął prace wykopaliskowe, a 1 października 1974 zginął wskutek tragicznego wypadku w odkrytym przez siebie starożytnym mieście. Marinatos i jego współpracownicy odnieśli największy sukces naszych czasów w dziedzinie wykopalisk na terenie Grecji. Cały obszar wykopalisk został pokryty dachem, powiększanym w miarę potrzeby. Dotychczasowe wykopaliska obejmują 12000 m2, co według opinii archeologów stanowi tylko 1/20 obszaru dawnego miasta; już w krótkim czasie napotkano świadectwa kultury miejskiej o wysokim komforcie i rozwiniętej technice. Wszystkie budynki o dwóch, trzech lub czterech piętrach były wyposażone w łazienki, spłukiwane toalety, przewody kanalizacyjne podłączone do podziemnej sieci miejskiej. Ściany mieszkań były bogato malowane, a odnalezione freski zaliczają się do najcenniejszych wykopalisk. W Akrotiri zna-
leziono pierwszy na obszarze Grec fresk przedstawiający dzieci walcząc na pięści oraz pokój, którego ściany by pomalowane we wzór przedstawiając związane po trzy kwiaty lilii. Godne uwagi są freski z antylopami, rybakami du nie prezentującymi swój połów, niebieskimi małpami wspinającymi się na ska oraz pochodzący z tzw. Domu Zachód niego fryz przedstawiający flotę. Z tego fryzu, dawniej długości 12 m, najlepiej zachowanego fragmentu dawnego miniaturowego malarstwa ściennego, po została tylko polowa. Wszystkie wymienione freski przeniesiono do muzeum w Atenach. Chociaż to malarstwo wyka żuje wyraźne cechy minojskie, wychodź ono poza ramy konwencji. Wyraźnie widoczna jest indywidualność twórców którzy nie tylko odtwarzają bezpośrednie otoczenie, ale wykorzystują też obserwacje z dalekich podróży (np. zwierzęta egzotyczne). Malarstwo przedstawia nadzwyczajne bogactwo tematyczne. Bogate są też wykopaliska w dziedzinie ceramiki, zarówno miejscowej, jak i importowanej, odznaczającej się wyższą jakością. Większość importu pochodziła prawdopodobnie z Krety, źródła pozostałych naczyń nie dało się ustalić. Kształty i motywy dekoracji miejscowych naczyń są zróżnicowane; z roślin są to przede wszystkim lilie, krokusy i mirty, ze zwierząt przeważają ptaki, zwłaszcza jaskółki, ponadto koziorożce i delfiny. Ceramika była wykonana z jasnej gliny. Wszystkie znaleziska wskazują na to, że w odkrytym mieście żyło społeczeństwo o wysokim stopniu cywilizacji i dobrobytu. Mieszkańcy żyli przeważnie z handlu, a ich stosunki handlowe obejmowały cały obszar Morza Śródziemnego. Ponieważ większość odkopanych przedmiotów pozostawiono w miejscu odnalezienia, zwiedzanie wykopalisk pozwala na zapoznanie się z metodami pracy nowoczesnej archeologii.